Polskie miasta A.D. 2020

Polskie miasta A.D. 2020

Rząd przyjął Projekt Założeń Krajowej Polityki Miejskiej. Oznacza to rozpoczęcie prac nad dokumentem docelowym, w którym zostaną określone kierunki działań na rzecz rozwoju polskich miast oraz źródła ich finansowania. Z tych zapowiedzi może wyniknąć sporo w kwestii polityki rowerowej, ale również dla sposobu współpracy stowarzyszeń, takich jak Kraków Miastem Rowerów, z władzami miejskimi. Dokument powstał w celu realizowania założeń budżetu unijnego na lata 2014-2020. Oznacza to dużą szansę na realizację tych propozycji, ponieważ nie pozyskamy środków, jeżeli nie dostosujemy się do priorytetów europejskiej perspektywy finansowej.

Krajowa Polityka Miejska

Okazuje się w, że Polska nie miała jednej i spójnej definicji polityki miejskiej. Na szczęście doczekaliśmy się jej sprecyzowania we wspomnianym dokumencie:

„Krajowa polityka miejska jest celowym, ukierunkowanym terytorialnie działaniem państwa na rzecz zrównoważonego rozwoju miast i ich obszarów funkcjonalnych oraz wykorzystania ich potencjałów w procesach rozwoju kraju. Jest programowana na poziomie krajowym i realizowana poprzez tworzenie optymalnych warunków rozwoju miast oraz poprzez działania inwestycyjne podmiotów publicznych i niepublicznych.”

Dodatkowo zaistniała potrzeba określenia reguł według, których będziemy działać. Z perspektywy środowisk społecznych najważniejsza jest ostatnia, która ma wspierać ich wysiłki. Zgodnie z zasadą wielopoziomowego zarządzania, polityka miejska stanowi ramy dla działań nie tylko podmiotów publicznych, ale również środowiska biznesu, instytucji lokalnych, organizacji pozarządowych, przedstawicieli mieszkańców, a więc wszystkich partnerów, których działania są istotne dla osiągania jej celów. Polityka miejska tworzy adekwatne instrumenty i mechanizmy ułatwiające i wspierające szeroką partycypację partnerów lokalnych w rozwoju miast.

Wyzwania dla naszych miast

Jednym z największych wyzwań jest poprawa ładu przestrzennego na obszarach zurbanizowanych. Ze względu na zaległości cywilizacyjne na tych obszarach zanika skoordynowane planowanie przestrzenne, czego efektem jest niespójne kształtowanie przestrzeni, zabudowywanie obszarów zagrożonych powodzią, niski standard urbanistyczny, a także degradacja obszarów zapewniających wysoką jakość przestrzeni publicznej, w tym zanik obszarów o znacznych walorach przyrodniczych.

Dodatkowym problemem jest nieskoordynowany rozwój obszarów podmiejskich. Na tych obszarach obserwujemy nasilające się zjawisko żywiołowej urbanizacji i rosnącego chaosu przestrzennego. Taka niekontrolowana suburbanizacja przyczynia się do degradacji środowiska przyrodniczego, zwiększenia zanieczyszczenia powietrza w miastach, niewydolności układów komunikacyjnych, utraty atrakcyjności miejsc rekreacyjnych i inwestycyjnych oraz wzrostu kosztów usług świadczonych przez miasto.  W wyniku tych procesów zmniejszają się zasoby finansowe miast. Prowadzi to do sytuacji, w której miastu brakuje przychodów, aby realizować swoje potrzeby rozwojowe.

Kolejnym aspektem jest ograniczenie zanieczyszczeń powietrza, co wiąże się ze zmniejszeniem emisji pyłów, gazów cieplarnianych (CO2) oraz gazów odlotowych z transportu, przemysłu, czy gospodarstw domowych nie podłączonych do systemu cieplnego. Należy zapewnić zieloną infrastrukturę produkującą tlen i oczyszczającą powietrze.

Polityka transportowa

Dokument zwraca uwagę, iż Polskie miasta charakteryzują takie negatywne czynniki, jak wzrost motoryzacji i udziału transportu drogowego, rosnące natężenie i obciążenia infrastruktury, niska przepustowość miejskich układów drogowych oraz nakładanie ruchu tranzytowego na ruch wewnętrzny. Stanowi to źródło poważnych problemów transportowych miast, które sprowadzają się do wzrastającego zatłoczenia dróg miejskich i dróg wlotowych/wylotowych, złego stanu dróg i mostów, zagrożeń bezpieczeństwa, w tym niechronionych grup uczestników takich jak piesi i rowerzyści, braku sprawnych systemów sterowania i zarządzania ruchem drogowym, niskiej konkurencyjności publicznego transportu zbiorowego,  istotnego naruszania środowiska wskutek nadmiernej emisji spalin i hałasu, czy niedostosowania transportu do potrzeb społecznych.

Konieczna jest znaczna poprawa systemu transportu publicznego na obszarach miast. Obecnie, standard przewozu osób znacznie odbiega od standardu w Europie Zachodniej, co nie zachęca mieszkańców do korzystania z transportu zbiorowego. Co więcej, brak ścieżek rowerowych czy nieprzyjazna zabudowa miejska nie skłania mieszkańców do podróży pieszych bądź rowerowych. Ponadto, niezbędne jest skupienie działań na budowie węzłów przesiadkowych, w tym parkingów park/bike&ride, obwodnic miast, wdrażaniu inteligentnych systemów transportowych. Dodatkowo należy wprowadzać efektywne metody zapewnienia współpracy pomiędzy poszczególnymi systemami transportowymi, i to już na etapie planowania inwestycji. Jednym z założeń jest wdrażanie inteligentnych systemów transportowych wynikających z koncepcji „smart cities”.

Instrumenty polityki miejskiej

Docelowy dokument ma zawierać zestaw instrumentów planistycznych, instytucjonalnych oraz prawnych. Będą to propozycje zmian oraz nowe rozwiązania w odniesieniu do wszystkich poziomów zarządzania: krajowego, regionalnego oraz lokalnego. Głównym źródłem finansowania krajowej polityki miejskiej będą środki krajowe, uzupełniane przez środki strukturalne UE i budżet państwa. Krajowa polityka miejska wyznaczy priorytety rozwojowe polskich miast i przesądzi o kształcie działań oraz specjalnych, dedykowanych miastom instrumentów w ramach perspektywy finansowej 2014-2020. Jednym słowem nic tylko trzymać kciuki za realizację owej koncepcji i czekać z niecierpliwością na pierwsze jej efekty.

 

Urodziłem się, studiowałem, mieszkam z rodziną i pracuję w Krakowie. To wystarczające powody, aby dbać o jak najlepszą jakość życia w grodzie Kraka. To od nas zależy w jakim mieście będziemy mieszkać, ponieważ to my to miasto tworzymy. Miasto to nie drogi, czy mury, miasto to ludzie i rowery!