Prokurator Generalny pozytywnie o skreśleniu art. 178a § 2 kk!

Prokurator Generalny pozytywnie o skreśleniu art. 178a § 2 kk!

Prokurator Generalny Andrzej Seremet wydał pozytywną opinię do projektu skreślenia art. 178a § 2 z Kodeksu Karnego. Tym samym projekt Ruchu Palikota dostał kolejną pozytywną opinię. Prokurator Generalny w przeciwieństwie do niektórych posłów sięga po opracowania dotyczące rzeczywistych skutków wypadków spowodowanych przez pijanych rowerzystów i powołuje się na fachową literaturę. Brawo! Tak powinny być podejmowane decyzje i wydawane opinie!

Poniżej cytuje opinię Prokuratora Generalnego:
Projekt przewiduje dekryminalizację czynu zabronionego określonego w art. 178a § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.; dalej k.k.), polegającego na prowadzeniu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu innego pojazdu niż pojazd mechaniczny. W uzasadnieniu projektu błędnie wskazano, że przedmiotem projektu jest depenalizacja wyżej wskazanego typu czynu zabronionego. W polskim systemie prawnym stopień penalizacji zachowań polegających na kierowaniu pojazdami mechanicznymi lub innymi pojazdami w stanie nietrzeźwości charakteryzuje się zmiennością.
W zależności od oceny stopnia społecznej szkodliwości powyższych zachowań, nagminności takich czynów oraz powodowanych przez nie skutków ustawodawca przyjmował różne rozwiązania legislacyjne, uznając je za występki, lub wykroczenia.

Na podstawie ustawy z dnia 20 maja I971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2007 r. Nr 109, poz. 756, ze zm., dalej k.w.) zachowanie polegające na kierowaniu w stanie nietrzeźwości pojazdem mechanicznym lub innym pojazdem podlegało odpowiedzialności jako wykroczenie. Wyżej wskazany stan prawny obowiązywał do nowelizacji Kodeksu karnego ustawą z dnia 14 kwietnia 2000 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny (Dz U. Nr 48, poz. 548), którą wprowadzono kryminalizacje prowadzenia w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego pojazdu mechanicznego (art. 178a § l k.k.) oraz innego pojazdu (art. 178a § 2 k.k.). wykroczeniem pozostało natomiast prowadzenie pojazdu mechanicznego i innego pojazdu w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka (art 87 § l i 2 k.w.).

Z uzasadnienia projektu wyżej wymienionej ustawy wynika, iż głównym jego celem wprowadzenia powyższych zmian było skuteczniejsze niż dotąd zwalczanie nagminnego zachowania polegającego na prowadzeniu w stanie nietrzeźwości pojazdów mechanicznych i innych pojazdów. Wskazano, ze prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego stanowi poważne zagrożenie dla kierującego i innych osób.

Przestępstwo określone w art. 178a § 2 ma charakter formalny, co oznacza, iż zostaje popełnione juz z chwilą podjęcia jazdy w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego i zagrożone jest karą grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku W przypadku skazania za powyższe przestępstwo sąd obligatoryjne orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych albo pojazdów określonego rodzaju, na okres od roku do 10 lat (art. 42 § 2 kk. w zw. z art. 43 § l pkt l k.k.). Warto podkreślić, iż pomimo pozornie łagodnej sankcji, oznaczającej, iż ustawodawca czyn ten sytuuje wśród przestępstw o niskiej szkodliwości społecznej, część sprawców (prawie wyłącznie odpowiadających w warunkach powrotu do przestępstwa) odbywa karę pozbawienia wolności, co w wielu środowiskach uznawane jest za przejaw nadmiernie surowej represji. Wśród takich skazanych w zdecydowanej większości są sprawcy, którzy swoim zachowaniem nie spowodowali realnego zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym lub tylko nieznacznie przekroczyli ustawowy próg stanu nietrzeźwości. Wśród sprawców skazanych za przestępstwo z art. 178a § 2 k.k znajdują się prawie
wyłącznie osoby prowadzące rower w stanie nietrzeźwości.

Ocena zagrożenia jakie powodują tzw. „pijani rowerzyści” wymaga powołania danych statystycznych. W 2010 r. rowerzyści uczestniczyli w 3 9l 8 wypadkach drogowych, w których zginęło 290 osób, a rannych zostało 3 806 osób. Wśród ofiar największą grupę stanowili sami rowerzyści – 280 zabitych (96,55%) oraz 3 494 rannych (91 ,80°/o). W 2010 r. nietrzeźwi uczestnicy ruchu spowodowali 3 468 wypadków (89% ogółu) w których zginęły 352 osoby (9%), a rannych zostało 4 397 osób (89%). Najliczniejsza grupę nietrzeźwych sprawców wypadków stanowili kierujący pojazdami. Byli oni sprawcami 2 455 wypadków, w których zginęło 248 osób, a rannych zostało 3 419 osób. W odniesieniu do ogólnej liczby wypadków spowodowanych przez kierujących, nietrzeźwi stanowili 8%. W porównaniu do 2009 r. nastąpił spadek liczby wypadków spowodowanych przez nietrzeźwych kierujących o 552 (17,9%). W grupie nietrzeźwych kierujących największe zagrożenie bezpieczeństwa stanowili kierujący samochodami osobowymi, którzy spowodowali l 890 wypadków (77% wypadków spowodowanych przez nietrzeźwych kierujących). Wskaźnik ten jest niższy niż w 2009 r. (80,7%). W wypadkach zawinionych przez nietrzeźwych kierujących samochodami osobowymi zginęły 233 osoby (81,9% śmiertelnych ofiar wypadków spowodowanych przez nietrzeźwych kierujących) a rannych zostało 2 785 osób (81,5%). W 2009 r. wskaźniki te wynosiły odpowiednio 84,7% i 84%. Nietrzeźwi rowerzyści spowodowali 189 wypadków (17%), w których zginęło 16 osób (6,5%), a 177 zostało rannych (5,2 %). Piesi będący pod działaniem alkoholu spowodowali 960 wypadków , w ich wyniku śmierć poniosło 86 osób, a 889 osób zostało rannych ( źródło: Komenda Główna Policji – Wypadki drogowe w Polsce w 2010 r.).

Z dokumentu „Zdarzenia drogowe z udziałem rowerzystów w latach 2008-2011″ opracowanego w Departamencie Studiów Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad wynika iż w badanym okresie zaledwie co czternasty rowerzysta uczestniczący w zdarzeniu drogowym znajdował się pod wpływem alkoholu. Odsetek zdarzeń z udziałem rowerzystów, w których sprawcą był rowerzysta pod upływem alkoholu lub innego środka wynosi ok 5%. Wpływ alkoholu jest jeszcze mniej wyraźny w przypadku najpoważniejszych wypadków, ze skutkiem śmiertelnym. Wśród zabitych rowerzystów ok. 5-6% znajdowało się pod wpływem alkoholu, a 3-4% przyczyniło się do spowodowania wypadku, w którym sami zginęli, z pewnym odstępstwem w 2010 r., w którym odsetki te były ok 2 punkty procentowe wyższe. W odniesieniu do ogółu zabitych w wypadkach spowodowanych przez wszystkich nietrzeźwych (w omawianych latach od 450 do 57l osób rocznie), zabici w wypadkach ciągu ostatnich 6 lat (2006-20l l) miał miejsce tylko jeden wypadek spowodowany przez nietrzeźwego rowerzystę, w którym zginęła inna osoba.

Wyżej przedstawione dane wskazują, ze rowerzyści w stanie nietrzeźwości nie stanowią, w odróżniano do prowadzących w takim stanie pojazd mechaniczny, dużego i realnego zagrożenia bezpieczeństwa dla innych uczestników ruchu drogowego. Wynika to z niewielkiej prędkości i masy kierowanych przez nich pojazdów. Skutki powodowanych przez nietrzeźwych rowerzystów wypadków drogowych dotykają w ogromnej większości samych sprawców.

Należy stwierdzić, iż kryminalizacja zachowania określonego w art. 178a § 2 k.k. nie doprowadziła do ograniczenia występowania tego zjawiska. W 2010 r. i 201l r. ujawniono odpowiednio 57 557 i 63 546 tego rodzaju przestępstw. Obowiązujące uregulowanie nie przynosi efektów, w dużym stopniu absorbuje organy ścigania i wymiaru sprawiedliwości oraz powoduje znaczne wydatki dla Skarbu Państwa. Nie można także zupełnie ignorować negatywnych skutków wynikających ze stosowania wobec sprawców tych czynów represji karnej, a zwłaszcza kary pozbawienia wolności, a także poczucia nieadekwatności i
niesprawiedliwości obecnego rozwiązania wśród dużej części społeczeństwa.

Wykazywana w statystykach znaczna liczba przestępstw kierowania rowerem w stanie nietrzeźwości wskazuje z jednej strony na masowość tego zachowania, a z drugiej na nieskuteczność jego zwalczania za pomocą kryminalizacji i stosowania surowych sankcji. Wydaje się, iż należy poszukiwać rozwiązania, które pozwoli osiągnąć co najmniej takie same rezultaty w zakresie zwalczania niepożądanego zjawiska przy jednoczesnym ograniczeniu wyżej przedstawionych, niekorzystnych, konsekwencji aktualnego rozwiązania prawnego.

Powyższe cele można osiągnąć dokonując przekwalifikowania czynu określonego w art.. 178a § 2 k.k. do kategorii wykroczeń. Czynnikiem powstrzymującym sprawców od naruszania zakazu prowadzenia pojazdów innych niż mechaniczne w stanie nietrzeźwości powinna być represja prawna odpowiednia do stopnia społecznej szkodliwości tego czynu, a nadto świadomość ryzyka dla życia i zdrowia rowerzysty w sytuacji spowodowania wypadku drogowego.

Zmiana Kodeksu karnego poprzez skreślenie art. 178a § 2 k.k. spowoduje, że zachowanie określone w dyspozycji tego przepisu należy oceniać w ramach znamion wykroczenia określonego w art. 87 § 2 law., które zagrożone. jest karą aresztu do 14 dni lub grzywny do 5000 zł, a także obligatoryjnym zakazem prowadzenia pojazdów.

Znamieniem wykroczenia określonego w art. 87 § 2 k.w. jest znajdowanie się sprawcy w „stanie po użyciu alkoholu”. Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U z 2007 r. Nr 10, poz. 473 ze zm.) określa, ze „stan po użyciu alkoholu” zachodzi, gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi, lub prowadzi do stężenia we krwi od 0,2 do 0,5 ‰ alkoholu, w odróżnieniu do „stanu nietrzeźwości”, w którym stężenie to wynosi, lub prowadzi do stężenia powyżej 0,5 ‰ alkoholu.

Z uwagi na wyżej przedstawione ustawowe definicje stanu po użyciu alkoholu i stanu nietrzeźwości z wyraźnie określonymi granicami zawartości alkoholu w organizmie oraz zasadą określoności znamion czynu zabronionego, mogą się pojawić w praktyce wątpliwości, czy sprawca prowadzący pojazd inny niż mechaniczny w stanie nietrzeźwości wyczerpuje znamiona czynu określonego w art. 87 §2 k.w.

Wyżej zdefiniowany problem w sposób odmienny rozstrzygany jest w piśmiennictwie. Wskazuje się, ze zamieszczenie górnej granicy stanu po użyciu alkoholu dowodzi, że ustawodawca stan ten wyraźnie oddzielił od stanu nietrzeźwości i nadał obu stanom odmienne zakresy znaczeniowe, co oznacza, ze stan po użyciu alkoholu nie obejmuje stanu nietrzeźwości (J. Szumski, Prowadzenie pojazdu po użyciu alkoholu., s. 51 i 56; J. Raglewski, zbieg przepisów.., s.15). Odmienny pogląd sprowadza się do tezy, iż stan po użyciu alkoholu ma tylko dolną granicę wynoszącą 0,2 ‰ alkoholu we krwi, a kiedy przekracza 0,5 ‰ alkoholu we krwi przechodzi w stan nietrzeźwości, nie przestając być stanem po użyciu alkoholu (M. Bojarski , W. Radecki, Kodeks wykroczeń.., s.595; R.A. Stefański, Komentarz do niektórych przepisów Kodeksu wykroczeń, Lex 201l). Przedmiotowa kwestia była także przedmiotem rozstrzygnięć Sądu Najwyższego, który stwierdził, że „jeśli stan po użyciu alkoholu po przekroczeniu określonej granicy przechodzi w stan nietrzeźwości, to nie oznacza ze przestaje być stanem po użyciu alkoholu. (por.
postanowienie z dnia 7 czerwca 2002 r., I KZP 14/02, OSP 2003/ l-2), a także, iż „nie może budzić wątpliwości, ze w pojęciu stanu nietrzeźwości, którym posługuje się ustawodawca m. in. w art. 178a § l i 2 k.k. mieści się również stan po użyciu alkoholu” (por. wyrok z dnia 6 lutego 2004 r., WK27/03).

Wydaję się, iż wyżej przedstawiony problem, rozstrzygany aktualnie przy pomocy zasad wykładni prawa, powinien być przedmiotem wnikliwej analizy w toku procesu legislacyjnego. Należy także podkreślić, ze spowodowanie przez kierującego innym pojazdem niż mechaniczny, w stanie nietrzeźwości lub podobnie działającego środka, zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym będzie skutkowało odpowiedzialnością z art. 86 § 2 k.w., a doprowadzenie do katastrofy lub wypadku drogowego – odpowiedzialnością karną określoną w art. 173,174,177 k.k:. w zw. z art. 178 § l k.k.
W podsumowaniu należy stwierdzić, ze projekt zasługuję na pozytywną opinię.
z poważaniem,
Andrzej Seremet

1982, od urodzenia w Krakowie, Płaszów, Absolwent Wydziału Inżynierii Elektrycznej i Komputerowej Politechniki Krakowskiej. Związany ze Stowarzyszeniem Kraków Miastem Rowerów, oraz Stowarzyszeniem Przestrzeń-Ludzie-Miasto. Pierwsza publikacja na ibikekrakow: 17 marca 2010. Zainteresowania: - rowerowe BRD (edukacja, walka z mitami, SEWiK), - ruch pod prąd (animator akcji "Rowerem legalnie pod prąd"), - przewóz dzieci, - edukacja ws zanieczyszczeń, - promocja: Kraków na skróty, Rower mój środek transportu, - przyczepki, rowery cargo, rowerem na zakupy, rower i handel, - rowery w liczbach, statystyki, - zrównoważony transport (budżet), - sprzeciw wobec promowania i obligatoryjności kasków, - zmiana przepisów dla nietrzeźwych rowerzystów, - polityka parkingowa (w tym płatne parkowanie, parkowanie i handel), - transport zbiorowy,

  • madziu

    Wszystko pięknie, ale to tylko połowa hipotetycznego sukcesu. Nadal będzie można stracić PJ za jazdę na rowerze po użyciu alkoholu, a przecież chodziło też niby o to, żeby wybierając się na wino do centrum zabrać ze sobą rower a nie samochód i móc bez konsekwencji wrócić „po karafce”.

    Osoby nie mające PJ będą więc karane za jazdę rowerem „po użyciu” łagodniej niż osoby posiadające PJ – a to jest IMHO przejaw nierówności wobec prawa :/.

  • barklu
    • Adam Łaczek

      Problem i tak jest. Można dostac zakaz np kierowania rowerem i teraz jak pojedziesz rowerem (trzeźwy) z dzieckiem na wycieczkę zahaczając o drogę publiczną to jesteś przestępcą i grozi Ci do 3 lat więzienia …

      • vrr

        niech żyje obywatelskie nieposłuszeństwo więc. mam dwuletniego wspólnika w tej plugawej zbrodni jaką jest jazda na rowerze. nieważne że miałem jedną piątą tego co profesor niemiecki uważa za ilość niebezpieczną dla rowerzysty, dla dobra narodu nie mogę przez pół roku jeździć, zakaz pedałowania. Kiedy doczekamy się surowych kar za przekraczanie prędkości autem?

  • madziu

    Problem istnieje, bo wszystko zależy od uznania sędziego – czyli jak się podsądny nie spodoba, to PJ straci.

    Reasumując nawet jeśli artykuł zostanie wykreślony ja i tak nie wsiądę na rower po piwku – za bardzo lubię moje PJ.