Szwecja – pirat drogowy łatwo straci prawo jazdy

Szwecja – pirat drogowy łatwo straci prawo jazdy

Szwecja to kraj, którego na pewno nie może pokochać większość polskich kierowców. Za jazdę z nieprzepisową prędkością można dostać dosyć drogi mandat, a dodatkowo bardzo łatwo utracić prawo jazdy. O przepisach w Szwecji opowiada Michał Budryk.

Obowiązują 2 taryfikatory mandatów: na drogach z prędkością ograniczoną do 50km/h i drogach gdzie dopuszczalna prędkość jest większa.
na drogach z prędkością ograniczoną do 50km/h

V SEK
1–10 km/h 2 000
11–15 km/h 2 400
16–20 km/h 2 800
21–25 km/h 3 200
26–30 km/h 3 600
31–40 km/h 4 000
ponad 40 km/h sprawa trafia do sądu

na drogach z prędkością ograniczoną do więcej niż 50km/h

V SEK
1–10 km/h 1 500
11–15 km/h 2 000
16–20 km/h 2 400
21–25 km/h 2 800
26–30 km/h 3 200
31–35 km/h 3 600
36–50 km/h 4 000
ponad 50 km/h sprawa trafia do sądu

Ostatnia rubryka (odpowiednio powyżej 40 km/h i ponad 50 km/h) oznacza, że sprawa obowiązkowo jest przekazywana prokuraturze. Sprawa może trafić do prokuratury także przy mniejszym wykroczeniu jeśli policja uzna, że kierujący dopuścił się rażącego zaniedbania zasad ostrożności, ale czym jest „rażące zaniedbanie” ocenia policjant.

Jeśli prokurator skieruje sprawę do sądu, ten w przypadku wyroku skazującego zasądza grzywnę według stawek dziennych. Stawek może być co najmniej 30 i nie więcej niż 150. Prawo nie precyzuje wysokości jednej stawki jednak musi się ona mieścić w przedziale od 50 do 1000 koron (jak łatwo obliczyć, zakres grzywny wynosi więc od 1500 do 150 000 koron). W orzecznictwie powstał jednak pewien zwyczajowo stosowany wzór na obliczenie wysokości stawki dziennej. Podstawą jest łączny dochód roczny brutto w chwili wymierzania kary (a nie w chwili popełnienia czynu). Jeśli kwota przekracza 215 tys. koron, nadwyżka jest pomniejszana o 20%. Kwota jest następnie pomniejszana o 18 tys. koron za każde dziecko pozostające na utrzymaniu karanego. Kwota jest także zmniejszana o max 36 tys. koron jeśli karany ma na utrzymaniu partnera pozbawionego własnych dochodów. Tak uzyskaną kwotę bazową dzieli się na 1000, a wynik zaokrągla w dół do najbliższej kwoty podzielnej przez 10. Na przykładzie: sąd ukarał Johana Svenssona grzywną w wysokości 70 stawek dziennych. Pan Svensson zarabia miesięcznie 25 000 brutto, co daje roczny dochód w wysokości 300 tys. koron. Nadwyżkę ponad 215 tys. pomniejszamy o 20%, co daje nam 283 tysiące. Pan Svensson ma żonę i dwójkę niepełnoletnich dzieci. Żona ma pracę, redukcje przysługują więc tylko na dzieci (po 18 tys. na dziecko), co w efekcie daje 247 tys. kwoty bazowej. Dzielimy na tysiąc (= 247 koron) i zaokrąglamy w dół, co daje wysokość jednej stawki dziennej równą 240 koron. Łączna wysokość grzywny wynosi więc 240×70 = 16 800 koron. Co do zasady w sprawach karnych stron nie obciąża się kosztami postępowania. Do tego wysokość stawki dziennej powiększa się też zależnie od posiadanego majątku. Za 1.5 mln SEK posiadanego majątku netto stawkę powiększa się o 50 SEK i dodatkowo po 50 SEK za każde
kolejne pełne 0.5 mln. Żeby było wiadomo o jakiej skali majątku mówimy: z jednej strony nie jest to wcale tak dużo, bo przeciętne mieszkanie w większym mieście kosztuje 1.5-2 mln, z drugiej jednak takie mieszkanie zwykle jest na kredyt (a dług do spłacenia nie liczy się jako majątek). W przypadku sądzenia osoby nie posiadającej dochodów sąd określa stawkę dzienną biorąc pod uwagę standard życia danej osoby. Przypomnijmy, że system stawek dziennych obowiązuje również w Polsce, a opisałem go m.in. tutaj.

Więzienie za prędkość? Rzadkie, ale możliwe. Jeśli sąd uzna kierowcę za winnego spowodowania oczywistego zagrożenia dla zdrowia, życia lub własności innych osób, wymierza karę pozbawienia wolności w wysokości do 2 lat.

Utrata prawa jazdy wygląda inaczej niż w innych krajach. Nie jest to środek karny, nie decyduje więc o tym sąd. Nie ma również systemu punktów karnych. O odebraniu prawa jazdy decyduje Transportstyrelsen, urząd odpowiedzialny m.in. za wydawanie tych dokumentów. Transportstyrelsen może zdecydować o odebraniu prawa jazdy w następujących sytuacjach:
1. Jazda po pijanemu lub w stanie podobnym do nietrzeźwości, albo inne rażące zaniedbanie zasad bezpieczeństwa (np. zignorowanie czerwonego światła lub znaku stopu, wyprzedzanie na trzeciego, wyprzedzanie na przejściu dla pieszych, niezachowanie bezpiecznego dystansu od poprzedzającego pojazdu, znaczne przekroczenie prędkości i inne);
2. Ucieczka z miejsca wypadku, którego było się uczestnikiem (nawet jeśli nie ponosi się winy za ten wypadek);
3. Notoryczne popełnianie wykroczeń drogowych, nawet tych mniejszej wagi (także mniejszych przekroczeń prędkości);
4. Istnieją wątpliwości co do zachowywania kontroli nad sobą w stanie nietrzeźwości (np. gdy policja kilkukrotnie zatrzymywała daną osobę nietrzeźwą, niekoniecznie w sytuacjach drogowych, ale także np. wskutek niewłaściwego zachowania na imprezach);
5. Dana osoba popełniła poważną zbrodnię, niekoniecznie w kontekście drogowym (np. dopuściła się ciężkiego pobicia lub była zamieszana w handel narkotykami);
6. Stan zdrowia nie pozwala na bezpieczne prowadzenie pojazdu lub kierowca nie przedstawił na żądanie wyników niezbędnych badań.

Prawo jazdy może zostać zatrzymane na okres od 1 miesiąca do 3 lat (w przypadku pkt. 6 bezterminowo). W przypadku poważniejszych przestępstw drogowych (np. jazdy po pijanemu) minimalny okres zatrzymania prawa jazdy wynosi 1 rok. Po upływie tego czasu trzeba jeszcze zaczekać aż Transportstyrelsen wyda nowy dokument. W przypadku zatrzymania prawo jazdy na dłużej niż rok, kierowca musi powtórzyć egzamin by je odzyskać. Ponadto pierwsze dwa lata od uzyskania prawo jazdy to tzw. okres próbny – jeśli
prawo jazdy zostanie zatrzymane w tym czasie na dowolny okres, kierowca musi
ponownie podejść do egzaminu.

Jeśli zajdzie któraś z sytuacji opisanych powyżej, policja może zatrzymać prawo jazdy na miejscu do czasu podjęcia decyzji przez Transportstyrelsen. W uzasadnionych wypadkach policja może zezwolić kierowcy na prowadzenie pojazdu w ciągu max. 48 godzin od zatrzymania prawo jazdy.

Utrata prawa jazdy
Przekroczenie prędkości [km/h] kara
Na drogach z ograniczeniem 30km/h
16-20 Ostrzeżenie *
21-30 2 miesiące
31-40 3 miesiące
41-50 4 miesiące
51-60 min 5 miesięcy
61-70 6 miesięcy lub więcej
Na drogach z ograniczeniem  40-120 km/h i podczas holowania
25-30 Ostrzeżenie *
31-40 2 miesiące **
41-50 3 miesiące
51-60 4 miesiące
61-70 5 miesięcy
71-80 6 miesięcy
81- 8 miesięcy

* Ostrzeżenie przysługuje tylko wtedy gdy nie otrzymało się wcześniej ostrzeżenia lub nie miało się odebranego prawa jazdy w ciągu ostatnich 2 lat
** Ostrzeżenie tylko w wyjątkowych sytuacjach
Pamiętajmy jednak, że wszystkie te wartości są tylko orientacyjne. Każda sprawa rozpatrywana jest indywidualnie i zależnie od okoliczności okres odebrania prawa jazdy może być krótszy lub dłuższy. Podobnie zresztą jest z wysokością grzywny ustalaną przez sąd.

Porównanie mandatów przygotowałem na podstawie danych rankingu opracowanym przez redakcję Forsal.pl na podstawie danych Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ, GUS-u i Eurostatu Szwecja (2580 EUR brutto), Polska (868 EUR brutto) i kursu SEK 0.474279309.
Na drogach z prędkością ograniczoną do 50km/h

V mandat [PLN] Obecne stawki [PLN]
1–10 km/h 319 do 50
11–15 km/h 383 50-100
16–20 km/h 447 50-100
21–25 km/h 511 100-200
26–30 km/h 574 100-200
31–40 km/h 638 200-300

na drogach z prędkością ograniczoną do więcej niż 50km/h

V mandat [PLN] Obecne stawki [PLN]
1–10 km/h 239 do 50
11–15 km/h 319 50-100
16–20 km/h 383 50-100
21–25 km/h 447 100-200
26–30 km/h 511 100-200
31–35 km/h 574 200-300
36–50 km/h 638 200-300

Komentarz:
Szwecja to kolejny kraj, z którego przepisów wzorce mogłaby czerpać Polska. Co ciekawe wydaje się że w Szwecji to nie wysokość mandatów wpływa na bezpieczną jazdę kierowców, a perspektywa łatwej utraty prawa jazdy. A co Wy sądzicie o przepisach w tym kraju? Sprawdziłyby się nad Wisłą?

PS. Szwecja to także kraj liberalny dla nietrzeźwych rowerzystów.

Od urodzenia w Krakowie. Absolwent Wydziału Inżynierii Elektrycznej i Komputerowej Politechniki Krakowskiej. Związany ze Stowarzyszeniem Kraków Miastem Rowerów, oraz Stowarzyszeniem Przestrzeń-Ludzie-Miasto. Pierwsza publikacja na ibikekrakow: 17 marca 2010. Zainteresowania: - rowerowe BRD (edukacja, walka z mitami, SEWiK), - ruch pod prąd (animator akcji "Rowerem legalnie pod prąd"), - przewóz dzieci, - edukacja ws zanieczyszczeń, - promocja: Kraków na skróty, Rower mój środek transportu, - przyczepki, rowery cargo, rowerem na zakupy, rower i handel, - rowery w liczbach, statystyki, - zrównoważony transport (budżet), - sprzeciw wobec promowania i obligatoryjności kasków, - zmiana przepisów dla nietrzeźwych rowerzystów, - polityka parkingowa (w tym płatne parkowanie, parkowanie i handel), - transport zbiorowy,

  • pg

    Tak, utrata prawa jazdy jest najboleśniejsza – byleby to następowało natychmiast
    Porównywanie wysokości mandatów nawet uwzględniając wysokość zarobków ma słaby punkt:
    najpierw mamy zarobki brutto, potem netto, potem rachunki i bieżące wydatki np jedzenie i dopiero teraz pytanie: ile Polakowi zostaje w kieszeni a ile Szwedowi i Norwegowi – bo z tych pieniędzy można ryzykować ewentualne mandaty
    Czy aby u nas jednak nie jest drożej? ;)

    Avast dzisiaj znowu całkowicie blokuje tą stronę, czuje zagrożenie (wersja 7, już stabilna)

    • Adam Łaczek

      Ale brałem stosunek zarobków brutto – czyli nie ma to aż takiego wpływu. Oczywiście pytanie gdzie podatki są większe – imho w Szwecji (tam socjał dla obywateli jest jednak większy) – ale to tylko takie ogólne wrażenie nie podparte szczegółową analizą. Dodatkowo zwróc uwagę że różnica w wysokości mandatów jest kilkakrotna – ciężko to tłumaczyc podatkami :) Gdyby różnice były na poziomie 20-30% to co innego.

  • Hubert

    Po pierwsze nasze zarobki rosną (co by nie mówili na ten temat populiści), a kary praktycznie od lat stoją w miejscu. Po drugie skala naruszania ograniczeń prędkości pokazuje, że Polacy mają wciąż w kieszeni za dużo pieniędzy. Po trzecie: jak sam zauważasz na

  • Hubert

    coś się obcięło…
    miało być: najdotkliwsze jest odbieranie prawka, jeśli więc mamy zbyt biedne społeczeństwo, żeby płacić mandaty to należałoby stosować częściej właśnie tę sankcję.

  • MK

    Straszne. Podobnie jak przymusowa sterylizacja uprawia.na przez Szwedów

    • Hubert

      Bzdura. Prosta konsekwencja planu zmniejszenia liczby ofiar wypadków drogowych do 0 (słownie: zero) rocznie do bodaj 2030 roku. Oczywiście idą też za tym inne działania.

    • Adam Łaczek

      Tak to straszne że Szwedzi zwalczają prawdziwe przyczyny wypadków, czyli odwrotnie niż w Polsce :)